تپه هگمتانه همدان


تپه هگمتانه همدان

تپه باستانی هگمتانه در مرکز شهر همدان واقع است و از مکانهای دیدنی و تاریخی همدان بشمار می رود. بسیاری از باستان شناسان “تپه هگمتانه” را وسیع ترین تپه باستانی ایران دانسته و آن را بقایای ابنیه کاسی، مادی، هخامنشی و بعد از آن می دانند.

جاهای دیدنی همدان + کامل ترین لیست همراه با عکس و آدرس

اطلاعات کلی تپه هگمتانه همدان

سال ساخت تپه هگمتانه همدان:
دوره تاریخی تپه هگمتانه همدان: قبل از هخامنشیان

دسته بندی جاذبه:
جاذبه فرهنگی نوع جاذبه: محوطه باستانی

قیمت ورودیه تپه هگمتانه همدان برای ایرانی: 50,000 ریال

قیمت ورودیه تپه هگمتانه همدان برای غیر ایرانی: رایگان

ساعت بازدید از تپه هگمتانه همدان: 09:00 الی 17:30

آدرس تپه هگمتانه همدان: همدان- خیابان اکباتان

هگمتانه در لغت به معنی محل تجمع ترجمه می‌شود ولی در منابع باستانی اکباتان، هگمتانه، امدانه و همدان نیز نامیده شده است. تپه‌ی هگمتانه که از دیدنی‌های همدان به شمار می‌آید در حال حاضر در مرکز شهر تاریخی همدان و در انتهای خیابان اکباتان قرار دارد. تپه‌ی باستانی هگمتانه به عنوان پهناورترین تپه باستانی ایران وسعتی بالغ بر 40000 هکتار را به خود اختصاص داده است. تاریخچه‌ی تپه تاریخی هگمتانه به دوره حکومت مادها بر می‌گردد که آثاری از دوره‌های مختلف به ویژه ماد، هخامنشیان و اشکانیان را در بر می‌گیرد در طول 100 سال اخیر کاوش‌های باستان‌شناسی زیادی توسط کارشناسان داخلی و خارجی در این مجموعه انجام گرفته است. این تپه باستانی در دل زیرزمینی نهفته که قدمت آن به 3000 سال پیش بر می‌گردد. این تپه باستانی با تاریخچه‌ی طولانی‌اش پیشینه‌ی تاریخی ایرانیان را به رخ جهانیان می‌کشد.

مردمان آریایی ماد هنگامی که به شهر کنونی آمدند شهر باستانی هگمتانه را در آن احداث کردند و آن را پایتخت نخستین شاهنشاهی ایرانی قرار دادند.

هرودوت این بنا را به دیاکو نخستین پادشاه ایرانی نسبت داده است. هم اکنون نخستین موزه‌ی فضای باز همدان در یک طبقه با مساحت 600000 متر مربع در تپه تاریخی هگمتانه وجود دارد که آثار سنگی، سفالی و فلزی فراوانی از دوره‌های ماد، هخامنشی و اشکانی در آن نگهداری می‌شود.

باستانشناسان و کاوشگران تاریخی در طی حفاری‌هایی که در این تپه انجام دادند به شهر بزرگی که به صورت شطرنجی طراحی و ساخته شده بود برخوردند که در آن ساختمان‌ها مشابه و قرینه هم احداث شده بود. بیشترین مصالح به کار رفته در تپه هگمتانه خشت خام بوده و در بخش‌هایی از آن نیز آجر به کار برده شده است. تپه هگمتانه به دستور دیااکو به صورت هفت دیوار متحد المرکز  و تو در تو در تپه باستانی همدان احداث شد. قصر پادشاهی در درون قلعه هفتم قرار داشت و نما و معماری تپه باستانی هگمتانه بیشتر به سبک و سیاق قصرهای بابلی رنگ آمیزی و احداث شده بود. در محیط بیرونی هگمتانه نیز حصارهایی با ارتفاع 10 متر به شیوه آتنی‌ها بنا گردیده بود که اهالی شهر را از گزند و یورش مهاجمان حفظ می‌کرد.

از دیدنی‌های دیگر تپه هگمتانه می‌توان به مومیایی اشاره کرد که نام آن موبانا است و از تپه هگمتانه کشف شده است. این مومیایی کشف شده از تپه احتمال می‌رود متعلق به مادر کوروش کبیر ماندانا باشد که اکنون در موزه مجموعه تپه هگمتانه نگهداری می‌شود.

برای دیدن جاذبه‌های همدان در تور همدان آژانس مسافرتی سفر با ما ثبت نام کنید و سفر شیرین و دلنشینی را برای خود و همراهانتان رقم بزنید.

تپه هگمتانه که شهری زیرزمینی را در خود جای داده است، در قسمت شمالی و در بافت قدیمی شهر همدان در انتهای خیابان اکباتان قرار دارد. این تپه باستانی 3 هزار سال قدمت دارد و با مساحت حدود 30 هکتار، وسیع‌ترین تپه باستانی ایران است (با در نظر گرفتن بخش‌هایی که جزو محدوده تپه باستانی بوده اما اکنون ساختمان‌های مسکونی بر روی آن ساخته شده، مساحت آن به بیش از 40 هکتار نیز می‌رسد). این محوطه باستانی با توجه به اشاره‌های تاریخی و برداشت‌های اولیه باستان‌شناسان و پژوهشگران، دربرگیرنده آثاری از دوره‌های تاریخی مختلف به ویژه ماد، هخامنشی و اشکانی می‌باشد.
این تپه در طول یک صد سال اخیر بارها مورد حفاری باستان‌شناسان داخلی و خارجی قرار گرفته است. پیشینه حفاری‌های علمی این تپه به سال 1913 میلادی برمی‌گردد که هیئتی فرانسوی از طرف موزه لوور پاریس به سرپرستی شارل فوسی، کاوش‌هایی در تپه هگمتانه انجام داد اما نتایج این کاوش‌ها هیچ‌گاه منتشر نشد. در طی 10 فصل حفاری انجام شده از سال 1362 تا 1378 خورشیدی که حدود 14 هزار مترمربع از این تپه مورد کاوش قرار گرفت، یکی از کهن‌ترین دوره‌های تمدن بشری نمایان شده است. همچنین یک حصار طولانی به ارتفاع 9 متر و دو برج عظیم و کم‌نظیر در درون آن کشف شده است. در کاوش‌های علمی که در طول این سال‌ها به سرپرستی آقای دکتر محمدرحیم صراف به انجام رسید، یک شهر بزرگ از نوع شهرهای شطرنجی در داخل تپه هگمتانه شناسایی شد. ساخت و سازهای این شهر باستانی عبارت است از معابری به فاصله‌های مساوی و موازی یکدیگر که در حدّفاصل آن‌ها، واحدهای ساختمانی کاملاً مشابه و قرینه یکدیگر احداث شده است. این مجموعه کم‌نظیر علاوه بر تأسیسات آبرسانی، دارای حصاری خشتی به قطر حدود 10 متر است که در فواصل معین دارای برج‌هایی عظیم است. سازه اصلی شهر باستانی از خشت خام و در بخش‌هایی، از آجر تشکیل یافته است.

تپه هگمتانه همدان
تپه هگمتانه همدان

در طول حفاری‌های انجام شده، آثار ارزشمند و بی‌نظیری کشف شده که اغلب متعلق به دوران هخامنشیان و نیاکان آن‌هاست که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
لوح زرین به نام آریارامنه: این لوح قدیمی‌ترین اثر تاریخی است که تاکنون کشف و شناخته شده است و اکنون در موزه برلین در آلمان نگهداری می‌شود. ابعاد آن 12×8 سانتی‌متر، مشتمل بر 10 سطر با متن پارسی باستانی و به خط میخی است. این لوح متعلق به آریارامنه (=آریارمن) پسر کوچک چیش‌پیش و نواده هخامنش (مؤسس سلسله هخامنشی) می‌باشد که قسمتی از آن از بین رفته و ترجمه آن چنین است:
«آریامنه شاه بزرگ، شاه شاهان شاه پارس پسر چئیش پیش شاه نوه هخامنش. آریامنه شاه می‌گوید: این کشور پارس که من دارم و دارای اسب‌های خوب و مردان نیک است، اهورامزدا آن را به من عطا فرموده است. از مرحمت اهورامزدا من شاه این کشورم. آریامنه می‌گوید: اهورامزدا مرا یاری کرد».

تپه هگمتانه همدان
تپه هگمتانه همدان

لوح زرین به نام آرشام: لوحی زرین به ابعاد 8×13 سانتی‌متر به خط میخی و زبان پارسی باستان که ترجمه آن چنین می‌باشد
«آرشام‌شاه، شاه شاهان پارس، پسر اریارامنه، شاه هخامنشی. ارشام می‌گوید: اهورامزدا خدای بزرگ که بزرگ‌ترین خدایان است مرا شاه کرد او به من سرزمین پارس را عطا فرمود که مردم نیکو و اسبان خوب دارد از مرحمت اهورامزدا این سرزمین را دارا هستم. اهورامزدا مرا و خانه مرا حفظ کند و این سرزمین را که دارا هستم نگاهدارد.»
این لوح در اختیار مجموعه شخصی مارسل ویدال آمریکایی است.
الواح زرین و سیمین داریوش: در سال 1307 خورشیدی ضمن پِی کنی دیوار خانه‌ای در محله قدیمی «سرقلعه» (یکی از نقاط مربوط به تپه هگمتانه)، لوحی زرین و لوحی سیمین پیدا شد. این دو لوحِ تقریباً مستطیل شکل به ابعاد 18/8×19 سانتی‌متر به خط میخی و به سه زبان پارسی باستانی، بابلی و عیلامی نوشته شده است. محتوای هر دو لوح یکی است و ترجمه آن‌ها چنین است:
«داریوش شاه بزرگ. شاه شاهان، شاه کشورها پسر ویشتاسب هخامنشی، داریوش می‌گوید: این است کشوری که من دارم از سکستان آن سوی سغد تا کوشا (حبشه) از هند تا سارد (آسیای صغیر) که آن را اهورامزدا بزرگ‌ترین خدایان به من داده است. اهورامزدا مرا و خاندانم را پاس دارد.»
کشف این الواح معلوم می‌دارد که داریوش کبیر (512-484 قبل از میلاد) همچنان که در تخت جمشید و شوش کاخ‌های بزرگی بنا کرده بود،

تپه هگمتانه همدان
تپه هگمتانه همدان

در هگمتانه نیز کاخی به همان عظمت بنیاد نهاده بود. لوح نقره‌ای در موزه کاخ مرمر و دیگری در موزه ایران باستان در تهران نگهداری می‌شوند.
لوح زرین به نام داریوش دوم: این لوح زرین به ابعاد 20/5×18/5 سانتی‌متر، در 23 سطر و به خط میخی نوشته شده است. این لوح در گذشته خارج از کشور نگهداری می‌شد که توسط موزه ایران باستان خریداری گردید و اکنون جزو گنجینه‌های موزه ایران باستان است. لوح دیگری به ابعاد 16/2×13 سانتی‌متر یافت شده که دارای 29 سطر به خط میخی می‌باشد و در سال 1331 خورشیدی خریداری شد و در حال حاضر در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود.
لوح زرین به نام اردشیر دوم: این لوح به نام اردشیر دوم پسر داریوش دوم هخامنشی به ابعاد 13×13 سانتی‌متر است. این لوح دارای 20 سطر و به خط میخی است که بر روی زر ناب حک گردیده است.
کوزه نقره‌ای به نام خشایارشا (پسر داریوش اول): این کوزه از نقره است که قطر دهانه‌ آن 7/5 سانتی‌متر و ارتفاع بلندترین قسمت آن 12 سانتی‌متر است. این کوزه که در گذشته در خارج از کشور نگهداری می‌شد اکنون در موزه ایران باستان قرار دارد. در قسمت سالم مانده از بدنه آن این جمله ناقص به خط میخی خوانده می‌شود: «… شاه که برای سرای شاهی درست نمود».
بشقاب نقره نقش برجسته متعلق به اردشیر اول: این بشقاب که طول دهانه آن 20 سانتی‌متر است، توسط موزه ایران باستان خریداری و به کشور بازگردانده شد.
 بشقاب یا جام نقره به نام اردشیر اول: این جام که قطر دهانه آن 26/7 سانتی‌متر است، دارای کتیبه‌ای به خط میخی و به زبان پارسی باستان، به نام اردشیر اول می‌باشد که ترجمه آن چنین است:

تپه هگمتانه همدان
تپه هگمتانه همدان

«اردشیر شاه بزرگ، شاه شاهان شاه کشورها پسر خشایارشاه، شاه خشایارشاه پسر داریوش هخامنشی که این جام سیمین را برای کاخ پادشاهی خود درست کرد.»
این بشقاب در اختیار موزه متروپولیتن نیویورک است.
لوح زرین به نام داریوش دوم: لوح کاملی از طلا به طول 20/5 و عرض 18/5 سانتی‌متر که مشتمل بر 23 سطر به خط میخی و به زبان پارسی باستان می‌باشد. ترجمه این لوح که در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود، چنین است:
«خدای بزرگی است اهورامزدا که این زمین را آفرید، که آن آسمان را آفرید که مردم را خلق فرمود که به مردم شادی داد. که داریوش را شاه نمود. یگانه شاه از میان شاهان بسیار و یگانه فرمانروا از میان فرمانروایان بسیار من. داریوش شاه بزرگ شاه شاهان شاه کشورهایی که ملت‌های بسیار دارد. شاه این سرزمین بزرگ دوردست پهناور پسر اردشیر شاه. اردشیر پسر خشایارشاه خشایارشاه پسر داریوش شاه همامنشی. داریوش شاه گوید اهورامزدا این کشور را به من عطا فرمود. از مرحمت اهورامزدا من شاه این سرزمین هستم- اهورامزدا مرا و خانه مرا و سلطنتی را که به من عطا فرموده حفظ کند.»
لوح زرین به نام داریوش دوم: این لوح دارای ابعاد 3×13 سانتی‌متر است و ترجمه آن چنین می‌باشد:
«خدای بزرگی است اهورامزدا که بزرگ‌ترین خدایانست که این سرزمین را آفرید که آن آسمان را آفرید که مردم را خلق فرمود که برای مردم شادی آفرید که اردشیر را شاه کرد یک شاه از میان شاهان بسیار و یک فرمانروا از میان فرمانروایان بسیار.
اردشیر شاه بزرگ شاه شاهان شاه کشورها، شاه این سرزمین می‌گوید من پسر داریوش داریوش پسر اردشیر شاه، اردشیر پسر خشایارشاه
اردشیر گوید به لطف اهورامزدا من شهریار این سرزمین دور و وسیع هستم اهورامزدا مرا و سلطنتی را که به من عطا فرموده و خانه مرا حفظ فرماید».

تپه هگمتانه همدان
تپه هگمتانه همدان

ستونی سنگی مربوط به اردشیر دوم: علاوه بر لوح‌های زرین، قطعه ته ستونی از سنگ دارای نوشته‌ای به نام اردشیر دوم در همدان کشف گردید که اکنون در انگلستان نگهداری می‌شود و ترجمه آن چنین است:
«می‌گوید اردشیر شاه بزرگ شاه شاهان شاه کشورها شاه این سرزمین پسر داریوش شاه. داریوش پسر اردشیر شاه. اردشیر پسر خشایارشاه و خشایارشاه پسر داریوش شاه، داریوش پسر ویشتاسب هخامنشی این کاخ را به لطف اورمزدا و ناهید و مهر من ساختم اورمزدا و ناهید و مهر را از همه بدی‌ها حفظ فرمایند. و آنچه من ساخته‌ام از گزند و آسیب محفوظ دارند».

تپه هگمتانه همدان
تپه هگمتانه همدان

و بسیاری اثر ارزشمند دیگر …
نا به نظر تاریخ‌نویسان و محققین تپه هگمتانه از مهم‌ترین آثار تاریخی همدان و تاریخ ایران محسوب می‌شود. مسافرینی که از جاده قزوین- تهران به همدان می‌رسند، قبل از ورود به شهر پس از مشاهده شکوه و هیبت توأم با زیبایی نمونه و بی‌نظیر الوند کوه از دور، اولین منظره‌ای که توجه آنان را جلب می‌کند، تپه هگمتانه و خانه‌های ساخته شده بر فراز و اطراف آن است.

تپه هگمتانه همدان
تپه هگمتانه همدان

هگمتانه به معنی محل تجمع می‌باشد و در منابع باستانی به صورت «هگمتانه»، «اکباتان»، «امدانه» و «همدان» ثبت شده است.

تاریخچه ی شهر تاریخی هگمتانه

با توجه به آثار به جای مانده از ایران کهن، به نظر می رسد شهر هگمتانه توسط اقوام آریایی ماد در قرن 17 قبل از میلاد تاسیس شده و به عنوان پایتخت اولین امپراتوران و پادشاهان ایرانی مورد استفاده قرار گرفته است. همانگونه که پیش تر بیان شد، حدود 10 هکتار از وسعت شهر باستانی هگمتانه، در تملک شخصی قرار داشت که خوشبختانه در سال های 1347 و 1348 هجری شمسی پروژه ی خریداری و دراختیار گرفتن این اراضی شروع و مجددا به بخش هگمتانه ی ایران کهن، بازگردانده شد.
همچنین کاوش ها و بررسی های صورت گرفته در این مکان مهم و ارزشمند تاریخی نیز از سال 1362 آغاز شده و طبق اظهار نظر مسئولان امر، این عملیات تا به امروز ادامه دارد. گفته می شود با چندین مورد کاوش و تحقیقاتی که توسط مسئولان و باستان شناسان خبره و متعهد در این مجموعه ی عظیم صورت پذیرفته است، این شهر باستانی و وسیع کشف شده است. نظرات متعددی در مورد این شهر تاریخی و ارزشمند ایران کهن، از سوی باستان شناسان، شرق شناسان غربی و معماران و ایران شناسان داخلی و خارجی وجود دارد که هر کدام در نوع خود شنیدنی و قابل توجه خواهد بود. براساس نقل قول های تاریخی و بررسی های ابتدایی صورت گرفته توسط کارشناسان تاریخی و باستان شناسان بر این مکان، هگمتانه، مکانی باستانی و متشکل از کاخ ها، عمارات و آثار برجای مانده از حکومت مادها و هخامنشیان در نظر گرفته شد. طبق موقعیت مکانی و استراتژیک شهر تاریخی هگمتانه، برخی از باستان شناسان احتمال می دهند که این شهرتاریخی حدودا هزار سال پیش از میلاد مسیح مورد اشغال قرار گرفته است.
البته شواهد تاریخی معتبری در اثبات این احتمال وجود ندارد. هردوت (نخستین تاریخ نگار یونانی زبان در 425-485 پیش از میلاد مسیح (ع) زندگی کرده و آثارش تا امروز موجود است. وی به پدر تاریخ نیز مشهور است) معتقد است که مادها هشتصدسال پیش از میلاد حضرت مسیح (ع) این مکان را به عنوان پایخت خود از جانت دیاکو انتخاب کرده و مورد استفاده قرار دادند. طبق توصیفات وی، طراحان و سازندگان این شهر تاریخی، مجموعه ی شاهانه را که شامل قصر، خزانه داری و اقامت گاه نظامی است، روی تپه ای ساخته و با ایجاد هفت دیوار متحدالمرکزی که هردیوار بخش درونی آن از دیوار بخش بیرونی، مرتفع تر در نظرگرفته شده است، مجموعه ی ذکر شده را احداث کردند. برخی دیگر از کارشناسان و باستان شناسان معتقدند که ایجاد شهر هگمتانه به دستور جمشید پادشاه یا سمیرامیس افسانه ای صورت پذیرفته است. برخی دیگر از کارشناسان دستور ساخت و احداث این شهر باشکوه را از سوی سومین پادشاه سلسله ی ماد، فرورتیش می دانند.
طبق اطلاعات موجود در دانشنامه ی ایرانیکا، سلسله ی ماد، 708 سال قبل از میلاد مسیح توسط دیاکو تاسیس و هگمتانه نیز به عنوان مرکز یا پایتخت آن انتخاب شد. از نکات جالب و قابل توجهی که می توان در مورد شهر هگمتانه بیان کرد، نام این شهر است که در سنگ نوشته ای برجای مانده از بیستون (این سنگ نوشته متعلق به داریوش اول معرفی شده است)، به هَمگمَتانَ به زبان فارسی باستان، آک-مَ-دَ-نَ به زبان ایلامی و آ-گَ-مَ-تَ-نُ به زبان اکدی، حک شده است. در زبان های دیگر نیز برای شهر باستانی همدان نام هایی مختلف برگزیده شده است که می توان به اِکباتانا، اِگباتانا در زبان یونانی، اکباتانا، اکباتانیس پارتیوروم در زبان لاتین، آحمِتَ در زبان آرامی، آحمَتَن، هَمَتَن، اِکبَتَن در زبان ارمنی و هَمَدان در زبان فارسی میانه اشاره کرد. مفسران براین عقیده اند که این واژه به معنای محل گرد آمدن است که از کلمه ی هَنگمَتَ بدست آمده است.
باتوجه به معنای آن، احتمال گردهم آیی گروهی مردم، آن هم پیش از تشکیل سلسله ی ماد دور از تصور نخواهد بود. هردوت نیز به این تجمع که مادها برای انتخاب دیاکو به عنوان پادشاه صورت دادند، اشاره کرده ولی صحبتی از محل دقیق این اجتماع، به میان نمی آورد. طبق بررسی های تاریخی و باستان شناسی، یکی بودن هگمتانه با همدان تایید و قطعی است. اما متاسفانه به دلیل کمبود آثار باقی مانده ای که از دوران قبل از اسلام در دست است، بازدیدکنندگان اروپایی، مناطقی مانند تخت سلیمان، شوش و کنگاور را برای هگمتانه درنظر می گیرند. جالب است بدانید که در سکه های کشف شده از زمان حکومت ساسانیان، اهمتان به عنوان محل ضرب معرفی شده و اولین متونی که در آن نام مادها و مناطق مربوط به آن ها ذکر شده است، تقویم 24 شارل مانزر سوم (836 پیش از میلاد و سارگن دوم (امپراتور آشور و بنیانگذار سلسله ی سارگون،715 سال قبل از میلاد مسیح است. در این متون از قوم و سرزمین شان به نام مادای یا آمادای نوشته هایی ثبت شده و برجای مانده است. تاریخ نگاران بسیاری نیز در مورد قدمت و علت ساخت شهر هگمتانه نظرات و عقاید خود را بیان کرده اند.

زوج 2000 ساله در آرامگاه شيشه‌ای هگمتانه

تپه هگمتانه گواهی از قدمت 3 هزار ساله همدان است که در دل این شهر استقرار یافته و می‌توان با حضور در آن تاریخ را به نظاره نشست، موزه اين تپه پر نمادی از تاريخ است
unnamed file 153 4 تپه هگمتانه همدان

تپه هگمتانه گواهی از قدمت 3 هزار ساله همدان است که در دل این شهر استقرار یافته و می‌توان با حضور در آن تاریخ را به نظاره نشست، موزه اين تپه پر نمادی از تاريخ است

به گزارش خبرگزاری فارس از همدان، همدان شهری با 3 هزار سال قدمت که گواه آن وجود تپه هگمتانه در دل این شهر است، وارد شهر که می‌شوی درست در مرکز شهر همدان تپه باستانی هگمتانه معروف به شهر مادها را می‌توان دید.

مساحت این تپه حدود 30 هکتار است که در قسمت شمالی و در بافت قدیمی شهر همدان واقع در انتهای خیابان اکباتان قرار دارد و در سال 1310 به شماره 28 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

کاوش‌ها و مطالعات باستان‌شناسی از سال 1362 توسط تیم‌های باستان‌شناس آغاز و تا پایان سال 85، مجموعاً 14 فصل کاوش در آن انجام شده است.

ماحصل کاوش‌های علمی انجام شده پیدایش شهر باستانی و گسترده از نوع شهرهای شطرنجی (دوره اشکانی) است و سازه اصلی شهر باستانی از خشت خام و در بخش‌هایی از آجر تشکیل یافته است.

این مجموعه بزرگ تاریخی دارای یک موزه نیز هست که ماحصل کاوش‌ها در آن جمع‌آوری شده و اشیای تاریخی در آن به نمایش گذاشته شده است.

این موزه با یک طبقه ساختمان قدیمی به مساحت 600 متر مربع شامل سالن اصلی، سرسرا و دو راهرو با عرضه و نمایش اشیاء مختلف فرهنگی و تاریخی مربوط به ادوار پیش از تاریخ و اسلامی در مرکز محوطه باستانی آماده بازدید گردشگران است.

اسکلت زوج 2000 ساله در آرامگاه شیشه‌ای

اسکلت زن و مردی که مربوط به دوران اشکانیان است، در یک قاب شیشه‌ای قرار دارد و مردم می‌توانند آن را از نزدیک ببنینند.

این زن و مرد قدمتی در حدود 1800 تا 2000 سال دارند که با اختلاف زمانی از دنیا رفته‌اند اما در یک تابوت دفن شده‌اند، این تابوت سنگی نشان از دفن خانوادگی و سنتی در دوره اشکانیان دارد.

طول تابوت آن‌ها 190 سانتیمتر به عرض 50 سانتی‌متر و عمق 30 سانتیمتر است که اسکلت زن در آن به پهلو دفن شده و دو النگو از جنس مفرغ در دست دارد.

تپه باستانی هگمتانه یکی از پربازدیدترین آثار دیدنی همدان است که با توجه به استقرار این اثر باستانی در مرکز شهر، هر ساله بازدید زیادی از آن صورت می‌گیرد و همه ساله در تعطیلات نوروزی میزبان بسیاری از مسافران است.

نام و ریشه شناسی:
نام این شهر در سنگ نوشته داریوش یکم در بیستون در زبان فارسی باستان «هَمگمَتانَ»، در ایلامی «اَگ-مَ-دَ-نَ» و در زبان اکدی «اَ-گَ-مَ-تَ-نُ» ثبت شده است. معمولاً چنین تفسیر می شود که این واژه از «هَنگمَتَ» به معنای «محل گرد آمدن» مشتق شده است و نتیجه گرفته می شود که پیش از شکل گیری دولت ماد، نوعی گردهم آیی مردمی در اینجا انجام می شد. هرودوت به یک گردهم آیی مادها که در آن دیاکو به شاهی برگزیده شد، اشاره می کند ولی محل آن را مشخص نمی کند. واژه ایلامی «هَل.مَتَ.نَ» به معنای «سرزمین مادها» احتمالاً نباید درست باشد چرا که شهر پایتخت مادها نمی توانست نامی ایلامی داشته باشد یا «سرزمین» نامیده شود. جرج کرزن، پیشنهاد کرده است که با توجه به اینکه در آن جا هفت شهر، هگمتانه نامیده می شوند و چهارتای آن ها در پارس قرار دارند، این نام در واقع برای پایتخت یا شهر شاهی تعیین شده بود.
در منابع باستانی و دیگر منابع، برای هگمتانه نام های مختلفی ذکر شده است:در زبان یونانی «اِکباتانا، اِگباتانا»، در زبان لاتین «اکباتانا، اکباتانا، اکباتانیس پارتیوروم » در زبان آرامی «اَحمِتَ»، در زبان ارمنی «اَحمَتَن،هَمَتَن، اِکبَتَن» و در زبان فارسی میانه «هَمَدان».
بنا بر هر دو زمینه تاریخی و باستان شناسی، تطبیق هگمتانه با همدان، قطعی است. با این حال، کمبود آثار باقی مانده قابل مشاهده از دوران پیش از اسلام در این منطقه، باعث شده که برخی از نخستین بازدیدکنندگان اروپایی، مکان های جایگزینی همچون شوش، کنگاور و تخت سلیمان را برای هگمتانه پیشنهاد دهند.
همچنین، سکه هایی از زمان ساسانی کشف شده که محل ضرب آنها «اهمتان» قید شده است. نخستین اشاره نوشتاری به نام مادها و سرزمین ماد، در سالنامه بیست و چهارم سارل مانزر سوم (836 قبل از میلاد) و سارگن دوم (715 قبل از میلاد) بوده است که از این قوم و سرزمین آنان به نام «مادای» یا «آمادای» یاد کرده اند.
معماری هگمتانه
همانگونه که در بخش های پیشین بیان شد، در مورد قدمت و علت دقیق ساخت هگمتانه، نظرات و بیانات متعددی وجود دارد. ولی آنچه در نظر تمامی مورخان، تاریخ شناسان، معماران و باستان شناسان یکسان و همانند جلوه می کند، معماری و هنر اعمال شده ی طراحان و سازندگان این مجموعه ی عظیم و باشکوه ایران کهن است. به نظر می رسد این شهر زیبا و تاریخی، به صورت قصری وسیع، زیبا و با استحکام بسیار طراحی و در زمینی به وسعت بیش از 40 هکتار ساخته شده است. معماران این اثر تاریخی، آن را به صورت هفت قلعه ی متصل و تودرتو طراحی و احداث کردند.
به نظر می رسد ساختمان های مسکونی مردم در مجاورت و نزدیکی این قلعه ها قرار گرفته است. این قلعه های متصل به هم هر کدام طبق کاربری خاص و ویژه ای احداث شده که می توان به قلعه ی هفتم یا آخرین قلعه ی درونی که سازندگان آن را به عنوان کاخ پادشاه بنا کردند، اشاره کرد. البته مورخان، علت ساخت و احداث خانه های مردم در کنار قلعه ی هفتم را، درخواست دیاکو مبنی بر نقل مکان قوم ماد از محل سکونت خود به مجاورت کاخ شاهی بیان کردند.
از دیگر مورخان یونانی نوشته ای برجای مانده است که به نظر می رسد در توصیف معماری این شهر کهن کمی از صنعت اغراق استفاده کرده است. وی به چوب های استفاده شده در ساخت کاخ اشاره کرده یا قصر شاهی را پوشیده از طلا و نقره بیان می کند. همچنین از کنده کاری ها و تزئینات زیبا و فراوانی که بر درها، رواق ها و ستون های این بخش از مجموعه ی هگمتانه صورت گرفته، با زبان تمجید سخن به میان آورده است. او معتقد است که نمی توان بخش یا دیواری از قصر پادشاه را بدون تزئین و ستون های فاقد طلا و جواهر یافت. به گفته ی این مورخ یونانی، تمامی کاشی کاری هایی که ازاره ها و دیواره های داخل قصر را تزئین و طراحی کرده اند، از آب نقره مستور شده و تمامی چوب های به کار رفته نیز از چوب درختان کاج و سرو استفاده شده است.

طبق نسخه قدیمی بر روی پوست میش نقشه تونلی در وسط تپه باستانی هگمتانه را که با ساروج پلمپ شده بوده را باز کردند و در حفاری و کاوش باستانشناسی که سه روز به طول انجامید جسد مومیایی شده از دوران مادها کشف شده که احتمالاً از نوادگان پادشاه دیاکو است.

موبانا 6 تپه هگمتانه همدان

 

نام این مومیایی «موبانا» است که احتمال می رود ملکه «ماندانا» مادر کوروش کبیر باشد.

همدان یا هگمتانه 550 سال پایتخت مادها و در دوران هخامنشی، اشکانی و ساسانی پایتخت تابستانه بوده است.

امپراطوری مادها قبل از امپراطوری هخامنشی بوده است که چندی قبل نیز یکی از شاهزادگان ماد در پارک سنگ شیر استان همدان کشف شد.

مطلب تپه هگمتانه همدان را برای دوستان خود ارسال کنید

ارسال تپه هگمتانه همدان در فیسبوک
ارسال تپه هگمتانه همدان در تویتر
ارسال تپه هگمتانه همدان در واتس آپ
ارسال تپه هگمتانه همدان در تلگرام
خبرخوان تپه هگمتانه همدان


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


کلمات جستجو شده در محشر

0